آخرین خبرها
خانه / اسلایدر صفحه اول / خوش‌مزه‌هایی که بلای جان آدمی است! – رونق فست فودها و حذف تدریجی غذاهای سنتی (بخش نخست)
خوش‌مزه‌هایی که بلای جان آدمی است!  – رونق فست فودها و حذف تدریجی غذاهای سنتی (بخش نخست)

خوش‌مزه‌هایی که بلای جان آدمی است! – رونق فست فودها و حذف تدریجی غذاهای سنتی (بخش نخست)

 تقریبا می‌توان گفت سال‌هاست که از طریق مطبوعات و رسانه‌های مختلف بارها و بارها به موضوع همیشگی مصرف فست فود‌ها و ضرر و آسیب‌های بی‌حدی که این نوع غذاها بر روی سلامتی دارند اشاره شده است.
اینکه فست فود یا همان غذاهای سریع و آماده به دلیل نوع استفاده از موادی مثل سوسیس و کالباس و پنیر پیتزا و انواع سس‌های چرب و مواد نگهدارنده و …. و همچنین نوع طبخ سریع آنها که چند برابر بیشتر از زمان های عادی است ،عواقب بی شماری دارند که طبق نظر بسیاری از پزشکان، غیر قابل جبران است.
اما در خصوص عواقب بی‌شمار فست فودها و هشدارهای سلامتی آنها بارها و بارها گفته شده است و قصد ما از نگارش این گزارش در واقع اشاره به موضوع ارزیابی تاثیر این نوع غذاها بر روی سلامتی نیست. بلکه هدف بیش از اینکه پرداختن به این موضوع باشد، اشاره به موجی است که آرام آرام در کنار رشد این رستوران‌ها در حال فراگیری است.
در واقع طی سال های اخیر با رشد این رستوران‌های فست فود، به تدریج بیشتر رستوران‌های سنتی رو به فراموشی رفته‌اند و از متقاضیان آنها کاسته شده است. البته این به معنای حذف رستوران‌های ایرانی یا به اصطلاح چلوکبابی‌ها نیست چون پر واضح است که همچنان طبع عده زیادی به این نوع غذاها نزدیک‌تر است بلکه منظور حذف رستوران‌هایی با غذاهای سنتی و اصیل است.
در این گزارش‌ها به سراغ این موضوع رفته‌ایم و از زوایای مختلف تاثیر افزایش این رستوران‌ها در حذف رستوران‌های سنتی را ارزیابی کرده‌ایم.
شهرهای تاریخی در انحصار فست فود‌ها
حتما این خاطره مشابه را خیلی از شما هم تجربه کرده‌اید. اینکه به مقصد یکی از شهرهای تاریخی و قدیمی سفر کرده‌اید و بعد از یک گشت و گذار طولانی و درست در لحظه‌ای که نقشه راهنمای شهر را در دست دارید که غذاهای سنتی و اصیل همان منطقه را معرفی می‌کند و اتفاقا شما هم قصد دارید یکی از همین غذاهای سنتی را برای اولین بار تجربه کنید، در کمال ناباوری و بعد از ساعت‌های طولانی جست‌وجو به دنبال این رستوران متوجه می‌شوید که خبری از رستوران اصیلی که غذاهای سنتی و قدیمی همان شهر را طبخ کند یا اصلا نیست و یا اگر هم باشد آن‌قدر انگشت‌شمار و یا دور است که اصلا ارزش پیمودن این مسیر را ندارد.
مقابل عوارضی جاده ساوه با خانواده‌ای که برای استراحت در حاشیه توقف کرده‌اند به گفت‌و‌گو می‌پردازم .
خانم جوان همراه خانواده که خودش را دبیر بازنشسته معرفی می‌کند درباره این موضوع به گزارشگر کیهان می‌گوید: «با اصرار من و برای اولین بار خانواده به استان سمنان سفر کردند اما متاسفانه در کمال تعجب با اینکه از خیلی‌ها شنیده بودیم این شهر غذاها و خوراک‌های سنتی معروفی دارد اما تقریبا هیچ رستوران مناسبی پیدا نکردیم که موفق شویم این غذاها را در آنجا میل کنیم .یعنی از هر کسی سراغ این غذاها را می‌گرفتیم اکثرا می‌گفتند که بیشتر آنها را در خانه‌ها تهیه می‌کنند و نمی‌شود در رستوران پیدا کرد اما در عوض تا دلتان بخواهد همه جا پر بود از ساندویچی و پیتزایی و سوخاری، یعنی بیشتر مسافرها مجبور بودند یا فست فود بخورند و یا به همین چلو‌کبابی‌های معمولی بروند.»
این موضوع به قدری نگران‌کننده است که حتی در بسیاری از شهرهای شمالی یا شهرهایی که غذاهای معروفی دارند هم به وضوح پیداست. مثلا پیدا کردن کوفته تبریزی در تبریز یا خورش بادام در کرمانشاه و یا قلیه ماهی در جنوب هم دیگر مثل گذشته کار آسانی نیست. برای پیدا کردن هر کدام از اینها هم باید راهی طولانی رفت و باز هم معلوم نیست که بشود نمونه این غذاهای سنتی را پیدا کرد یا نه. موضوع نگران‌کننده‌تر این است که با وجود همه این هشدارها، هنوز رقم‌های نجومی صرف فست‌فود‌ها می‌شود. رقم‌هایی که خواسته یا ناخواسته باعث می‌شود به مرور زمان جایگاه رستوران‌ها و غذاهای سنتی تنزل شدیدی پیدا کند.
میلیاردها تومان هزینه خوردن سرطان!
بر اساس بررسی‌های بانک مرکزی می‌توان محاسبه کرد ۷۷ میلیون ایرانی سالانه بیش از ۱۱/۱ هزار میلیارد تومان برای خوردن غذا و خوراکی‌های آماده (فست فود یا مواد غذایی سریع) هزینه می‌کنند. این ارقام تقریبی بوده و هنوز هم به خوبی مشخص نیست که واقعا در طول یک سال چه میزان بودجه‌ای توسط خانواده‌ها صرف خوردن فست فود یا بهتر است بگوییم سرطان می‌شود. موضوعی که از یک سو آسیب جدی به فرهنگ غذایی سنتی و غنی ایرانی وارد کرده است و از سوی دیگر ارزش مواد غذایی طبیعی و ارگانیک را در سبد غذایی خانوار به شدت کاهش داده است.
دکتر امیر‌رضا فیروزگر متخصص تغذیه و طب گیاهی درباره عواقب مصرف این مواد غذایی به گزارشگر کیهان می‌گوید:  «این موضوع که فست‌فود‌ها به دلیل مواد اولیه و نوع طبخی که دارند به شدت مستعد تشدید سلول های سرطانی هستند، تاکنون با مستندات علمی بسیار قوی اثبات شده است اما باز هم محققان به مستندات تازه‌ای در مورد سرطان‌زا بودن فرآورده‌های گوشتی مثل سوسیس و کالباس بیشتر از قبل دست یافتند. حتما اصطلاح سونامی سرطان در ایران به گوش خیلی از ما خورده است. زنگ خطر جدی که بخشی از آن به‌ علت افزایش آلودگی هوا و بخش دیگری مرتبط با افزایش مصرف غذاهای آماده در کشور است.»
فست فودهای سرطان‌زا
پژوهشگران سوئدی می‌گویند خوردن گوشت پردازش شده، مانند سوسیس سرطان‌زاست.
تحقیقات جدید هم نشان می‌دهد، خوردن یک سوسیس و دو تکه گوشت نمک‌سود، ریسک ابتلا به سرطان لوزالمعده را نسبت به کسانی که گوشت پردازش شده نمی‌خورند، ۱۹ درصد افزایش می‌دهد.
فیروزگر متخصص تغذیه در ادامه تاکید می‌کند: «پژوهش‌های جدید هم نشان می دهد که خوردن روزانه ۵۰ گرم سوسیس و کالباس، احتمال ابتلا به سرطان روده را که یکی از خطرناک‌ترین انواع سرطان‌هاست ۲۰ درصد افزایش می‌دهد. همین طور جهش‌هایی که در مجموعه اطلاعات ژنتیک سلول است، منجر به تغییرات بدخیمی در سلول‌ها می‌شود و این تغییرات ممکن است تحت‌تأثیر عوامل محیطی ایجاد شود. یکی از عوامل محیطی مهم رژیم غذایی است که می‌تواند احتمال جهش را در مجموعه اطلاعات ژنتیک سلول افزایش دهند. بنابراین شیوع روزافزون استفاده از غذاهای آماده یا فست‌فود از نظر تاثیر آن بر افزایش سرطان جای نگرانی بسیار زیادی دارد. استفاده کمتر از رژیم غذایی سالم، کاهش مصرف رژیم غذایی حاوی میزان مناسب الیاف گیاهی یا فیبر، کاهش مصرف سبزی‌های سالم، افزایش مصرف چربی و کربوهیدرات به خاطر مصرف غذاهای آماده و در کنار آن کمتر شدن فعالیت فیزیکی از جمله عوامل مهم شیوع چشمگیر سرطان در کشور است.»
غذای اصیل ایرانی دربشقاب فراموشی
جای تاسف و نگرانی زیادی وجود دارد. چرا که لیست غذاهای سنتی و اصیل ایرانی به راستی کم نیستند اما با این وجود و به دلیل هجوم بی‌سابقه این رستوران‌های فست فود بسیاری  از این غذاهای سنتی برای همیشه در شرف فراموشی هستند. درست در همین روزگاری که قورت شورباسی، آش اوماج، قنبرپلو، دو پیازه، خورش ریواس، رب پلوشیرازی، خورش کنگر کدو، نازخاتون، دنده کباب و … از یاد خیلی‌ها رفته، این پاستاها و پیتزاها و سوخاری‌ها و چیکن استراگانف‌ها حسابی بازارشان داغ شده. آن‌قدر که از تهران هم که بگذریم در اصفهان و شیراز و همدان و کرمانشاه هم دیگر همه دنبال پیتزا فروشی معروف می‌گردند. همان پیتزای معروف. داستانش را هم که حتما می‌دانید. داستان شهرت یک کشور و سرزمین و تاریخ فقط و فقط به خاطر این نان گرد خوشبخت! همان که خیلی راحت به همه جهان صادر شد و حالا حتی خوردنش هم ظاهرا از خیلی از غذاهای سنتی خودمان با کلاس‌تر است که خیلی از هتل‌های شهرهای بزرگ و کوچک هم حتی دلشان نمی‌خواهد غذاهای محلی آن شهر را طبخ کنند و در منوی غذایی‌شان به همان جوجه کباب و ده نوع پیتزا بسنده می‌کنند.
متاسفانه تمامی اینها در حالی است که بسیاری از کشورهای جهان در تلاش برای ثبت انواع غذاهای سنتی‌شان به عنوان میراث فرهنگی و جهانی هستند و نه تنها اجازه فراموش شدن آن را نمی‌دهند که حتی در تکاپو برای معرفی آن به سراسر جهان هم هستند.
دکتر ملیحه صالحی، مدرس دانشگاه و کارشناس مدیریت گردشگری است. او که پژوهش‌های زیادی در حوزه صنعت آشپزی  کهن ایرانی انجام داده است در این خصوص به گزارشگر کیهان می‌گوید : «متاسفانه همان طور که خودتان هم اشاره کردید شدت رشد رستوران‌ها و غذاهای سریع و آماده یا اصطلاحا همان فست فودها به قدری بالا است که واقعا به طرز بی‌سابقه ای در حال پس زدن غذاهای سنتی و اصیل ایرانی هستند. موضوع آشپزی سنتی ایرانی و بی‌توجهی‌های زیادی که تاکنون نسبت به آن صورت گرفته است، موضوع مهمی است که متاسفانه با وجود تمام هشدارهایی که تاکنون داده شده است آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است. تا جایی که حتی دو سال قبل نان لواش به عنوان میراث معنوی کشور ارمنستان در یونسکو به ثبت رسید آن‌وقت ما با بیش از هزاران خوراک و غذا و آش و حتی دسرهای سنتی و منحصر به خود تاکنون نتوانسته‌ایم چیزی را به عنوان میراث معنوی به ثبت برسانیم که حتی بیشتر از همیشه به غذاهای فست فود بها می‌دهیم که این موضوع واقعا نگران‌کننده است.»
وی می‌‌گوید: «نگرانی از این جهت که متاسفانه نه تنها رغبت بین‌المللی  نسبت به شناخت و ثبت این غذاها بسیار کم است که حتی خودمان هم انگار بیشتر به سمت این فست فود‌ها و غذاهای ایتالیایی تمایل پیدا کرده‌ایم. متاسفانه نه تنها در بین خانواده‌ها که حتی در صنعت هتلینگ هم این ضعف احساس می‌شود. آن‌قدر که در هتل‌های چند ستاره و لوکس ما رستوران‌های چینی و فرنگی ساخته می‌شود، هیچ رستورانی صرفا برای معرفی غذاهای سنتی مناطق مختلف وجود ندارد. یعنی وقتی خودمان بستری برای معرفی آداب و سنن پخت و پز ایرانی فراهم نمی‌کنیم، چطور می‌توان انتظار داشت که توریست‌های خارجی با این شیوه‌های آشپزی و این غذاهای متنوع ما آشنا باشند.»
او در ادامه می‌افزاید: «حتی اگر دقت کرده باشید، در بسیاری از مناطق تفریحی و  تفرجگاه‌های استان‌های مختلف که تا همین چند سال قبل در ایام پیک تعطیلات و پرمسافر، برای جذب توریست در این مناطق انواع شیرینی و غذاهای سنتی و آش‌های محلی طبخ می‌شد، اما به تازگی انگار آنها هم به این نتیجه رسیده‌اند که سود پیتزا و ساندویچ‌های آماده و حتی چیپس و نوشابه خیلی بیشتر از طبخ غذاهای محلی است که این موضوع به راستی نگران‌کننده است.تعداد غذاها و خوراک‌های ایرانی و استفاده از  انواع سبزی‌ها و گیاهان به خصوصی که هر کدام با دقت و برای انواع خاصی از خوراک انتخاب شده است، همه نشان از این دارد که قدمت و تفکر چشمگیری پشت میراث آشپزی ایرانی نهفته است. حتی در نقوش و سنگواره‌هایی که از دوران ایلامیان باقی مانده اسباب آشپزی و گیاهان مصرفی نیز کشف شده است. در چنین شرایطی سهم آشپزی و غذاهای ایرانی ما از جشنواره‌ها و ثبت درمیراث معنوی جهانی واقعا چقدر است؟»
این استاد دانشگاه تاکید می‌کند: «متاسفانه ما شاهد این موضوع هستیم که حتی ذائقه کودکان‌مان هم به شدت تغییر کرده یعنی آن‌قدری که به پیتزاها و انواع فست فودها تمایل نشان می‌دهند به ماهی یا میگو و انواع غذاهای سالم و حتی اصیل واقعا علاقه ای ندارند. متاسفانه خانواده‌ها هم در این بین بی‌تاثیر نیستند و روزبه‌روز بیشتر از گذشته به این علاقه فرزندانشان تمایل نشان می‌دهند.»

منبع:روزنامه کیهان – ۱۳۹۵/۲/۸

fast-food-rasad-75-tel-1

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

لطفا جای خالی را با مقدار مناسب پر کنید. *