آخرین خبرها
خانه / آشپرخانه / سرکه خانگی- بخش چهارم (سرکه در احادیث)
سرکه خانگی- بخش چهارم (سرکه در احادیث)
سرکه خانگی

سرکه خانگی- بخش چهارم (سرکه در احادیث)

در بخش اول ضمن بیان مقدمه، مواد و شرایط لازم برای تهیه سرکه شرح داده شد و در بخش دوم طرز تهیه سرکه انگور، خرما، کشمش و سیب تشریح و در بخش سوم، مطالبی در رابطه با خواص و کاربرد سرکه، سرکه های مصنوعی و ماندگاری سرکه ارائه گردید. در این بخش به عنوان بخش پایانی، برخی از احادیث نقل شده در زمینه سرکه بیان می گردد.

۹- سرکه در احادیث:
در احادیث متعددی از خواص سرکه و کاربرد آن برای سلامتی و تندرستی نام برده شده است که در ذیل به برخی از این احادیث اشاره می کنیم:

امام على علیه السلام :
نِعمَ الإِدامُ الخَلُّ یَکسِرُ المِرَّهَ ، ویُطفِئُ الصَّفراءَ ، ویُحیِی القَلبَ .
سرکه ، نیکو خورشتى است؛ زرداب را مى‏شکند ، صفرا را فرو مى‏نشاند و قلب را زنده مى‏کند.

الکافی ، جلد ۶ ، صفحه ۳۲۹ ، حدیث ۷ ، المحاسن ، جلد ۲ ، صفحه ۲۸۴ ، حدیث ۱۹۲۴ کلاهما عن أبی بصیر عن الإمام الصادق علیه‏السلام ، الخصال ، صفحه ۶۳۶ ، حدیث ۱۰ عن أبی بصیر ومحمّد بن مسلم عن الإمام الصادق عن آبائه عنه علیهم‏السلام ، مکارم الأخلاق ، جلد ۱ ، صفحه ۴۱۳ ، حدیث ۱۴۰۰ عن الإمام الصادق علیه‏السلام ولیس فیها «ویطفئ الصفراء» ، بحار الأنوار ،ج ۶۶ ، صفحه ۳۰۴ ، حدیث ۱۷ وح ۲۲ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۲۳۰
—————————-
امام صادق علیه السلام :
الخَلُّ یُنیرُ القَلبَ .
سرکه ، قلب را روشن مى‏کند.

المحاسن ، جلد ۲ ، صفحه ۲۸۴ ، حدیث ۱۹۲۵ عن رفاعه ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۳۰۲ ، حدیث ۹ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۲۳۰
—————————–
مکارم الأخلاق :
رُوِیَ عَنِ الإِمامِ الکاظِمِ علیه‏السلام : أنَّهُ یُنادِی مُنادٍ مِنَ السَّماءِ : اللّهُمَّ بارِک فِی الخَلاّلینَ وَالمُتَخَلِّلینَ . وَالخَلُّ بِمَنزِلَهِ الرَّجُلِ الصّالِحِ یَدعو لِأَهلِ البَیتِ بِالبَرَکَهِ . فَقُلتُ : جُعِلتُ فِداکَ ! مَا الخَلاّلونَ ومَا المُتَخَلِّلونَ؟
قالَ : الَّذینَ فی بُیوتِهِمُ الخَلُّ وَالَّذینَ یَتَخَلَّلونَ .
از امام کاظم علیه‏السلام روایت شده است : منادى اى از آسمان ندا مى‏دهد : «خداوندا! خلاّلان و متخلّلان را برکت ده! سرکه ، به سان مردى درستکار براى اهل خانه دعاى برکت مى‏کند .
[راوى مى‏گوید :] گفتم : فدایت شوم! مقصود از «خلاّلان» و «متخلّلان» چیست؟
فرمود : «کسانى که در خانه‏هایشان سرکه (خلّ) هست و کسانى که خلال مى‏کنند» .

مکارم الأخلاق ، جلد ۱ ، صفحه ۳۳۰ ، حدیث ۱۰۵۹ ، مستطرفات السرائر ، صفحه ۴۹ ، حدیث ۹ وزاد فی ذیله «فإنّ الخلال نزل به جبرئیل مع الیمین والشهاده من السماء» ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۴۴۱ ، حدیث ۲۶ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۳۵۴
—————————–
امام صادق علیه السلام :
نِعمَ الإِدامُ الخَلُّ ؛ یَکسِرُ المِرَّهَ ، ویُحیِی القَلبَ ، ویَشُدُّ اللِّثَهَ ، ویَقتُلُ دَوابَّ البَطنِ .
سرکه ، نیکو خورشى است . تلخه را مى‏شکند ، قلب را زنده مى‏سازد ، لثه را استحکام مى‏بخشد و جنبندگان شکم (کرم های شکم) را مى‏کُشد .
الدعوات ، صفحه ۱۴۶ ، حدیث ۳۸۳ ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۳۰۴ ، حدیث ۱۷ دانش نامه احادیث پزشکی : ۲ / ۳۰۴
—————————–
امام صادق علیه السلام :
الخَلُّ یَشُدُّ العَقلَ .
سرکه ، عقل را استحکام مى‏بخشد .
الکافی ، جلد ۶ ، صفحه ۳۲۹ ، حدیث ۲ ، المحاسن ، جلد ۲ ، صفحه ۲۸۲ ، حدیث ۱۹۱۳ کلاهما عن سلیمان بن خالد ، مکارم الأخلاق ، جلد ۱ ، صفحه ۴۱۳ ، حدیث ۱۳۹۹ ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۳۰۱ ، حدیث ۱ دانش نامه احادیث پزشکی : ۲ / ۳۰۴
—————————–
امام صادق علیه السلام :
الاِصطِباغُ بِالخَلِّ یَقطَعُ شَهوَهَ الزِّنى .
خورش ساختن سرکه ، شهوت زنا را ریشه کن مى‏کند .
الکافی ، جلد ۶ ، صفحه ۳۳۰ ، حدیث ۱۰ دانش نامه احادیث پزشکی : ۲ / ۳۰۴
—————————–
امام صادق علیه السلام :
إنّا لَنَبدَأُ بِالخَلِّ عِندَنا ، کَما تَبدَؤونَ بِالمِلحِ عِندَکُم ؛ فَإِنَّ الخَلَّ لَیَشُدُّ العَقلَ .
ما با سرکه آغاز مى‏کنیم ، چنان که شما با نمک آغاز مى‏کنید؛ چرا که سرکه ، عقل را استحکام مى‏بخشد.
الکافی ، جلد ۶ ، صفحه ۳۲۹ ، حدیث ۵ ، المحاسن ، جلد ۲ ، صفحه ۲۸۳ ، حدیث ۱۹۱۵ کلاهما عن إسماعیل بن جابر ، مکارم الأخلاق ، جلد ۱ ، صفحه ۴۱۳ ، حدیث ۱۳۹۹ ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۳۹۸ ، حدیث ۱۶ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۲۴۴
—————————–
الکافی به نقل از محمّد بن على همدانى:
إنَّ رَجُلاً کانَ عِندَ الرِّضا علیه‏السلام بِخُراسانَ ، فَقُدِّمَت إلَیهِ مائِدَهٌ عَلَیها خَلٌّ ومِلحٌ ، فَافتَتَحَ علیه‏السلام بِالخَلِّ فَقالَ الرَّجُلُ : جُعِلتُ فِداکَ ! أمَرتَنا أن نَفتَتِحَ بِالمِلحِ؟ !
فَقالَ : هذا مِثلُ هذا – یَعنِیالخَلَّ – وإنَّ الخَلَّ یَشُدُّ الذِّهنَ ، ویَزیدُ فِی العَقلِ .
مردى در خراسان، نزد امام رضا علیه السلام بود. در این هنگام ، نزد ایشان سفره‏اى گستردند که در آن، سرکه و نمک بود. امام علیه السلام با سرکه آغاز کرد. آن مرد گفت: فدایت شوم! به ما فرموده‏اى که با نمک، آغاز کنیم.
فرمود: «این ، همانند آن (یعنى نمک) است. سرکه، ذهن را استحکام مى‏بخشد و عقل را افزون مى‏کند».
الکافی ، جلد ۶ ، صفحه ۳۲۹ ، حدیث ۴ ، المحاسن ، جلد ۲ ، صفحه ۲۸۶ ، حدیث ۱۹۳۱ ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۳۰۳ ، حدیث ۱۴ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۲۵۰

—————————–
امام رضا علیه السلام :
مَن أرادَ ألاّ یَسقُطَ اُذناهُ ولا لَهاتُهُ ، فَلا یَأکُل حُلوا إلاّ تَغَرغَرَ بِخَلٍّ .
هر کس مى‏خواهد گوش هایش و نیز زبان کوچکش فرو نیفتد، هیچگاه شیرینى نخورد، مگر این که پس از آن، سرکه غِرغِره کند.
طبّ الإمام الرضا علیه‏السلام ، صفحه ۴۰ ، بحار الأنوار ، جلد ۶۲ ، صفحه ۳۲۵ وفیه «… حتى یتغرغر بعده بخلّ» دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۳۳۰
—————————–
امام صادق علیه السلام :
کانَ أحَبَّ الصِّباغِ إلى رَسولِ اللّه‏ِ صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم الخَلُّ ، وأحَبَّ البُقولِ إلَیهِ الحَوکُ ، یَعنِی : الباذَروجَ .
محبوبترین نان خورِش نزد رسول الله (ص) که لقمه را درونش فرو برند، سرکه و محبوبترین سبزی نزد آن حضرت حوک ( باذروج) بود.
جامع الأحادیث للقمّی ، صفحه ۲۲۷ ، المحاسن ، جلد ۲ ، صفحه ۳۲۰ ، حدیث ۲۰۷۷ عن الشعیری من دون إسنادٍ إلى المعصوم وفیه «کان أحبّ البقول إلى رسول اللّه‏ صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم الباذروج» ، بحار الأنوار ، جلد ۶۶ ، صفحه ۳۰۴ ، حدیث ۱۸ دانش نامه احادیث پزشکی : ۲ / ۱۹۸
—————————–
رسول خدا(ص) :
إن الله و ملائکته یصلّون علی خوان علیه خل و ملح
خداوند و فرشتگانش رحمت می کنند بر سفره ای که در آن سرکه و نمک است. ( محاسن ، ج ۲ ، ص ۴۸۷)

—————————–
سرکه در چه مواقعی مضر است:

مکارم الأخلاق :
شَکا بَعضُهُم إلى أبِی الحَسَنِ علیه‏السلام کَثرَهَ ما یُصیبُهُ مِنَ الجَرَبِ ، فَقالَ : إنَّ الجَرَبَ مِن بُخارِ الکَبِدِ ؛ فَاذهَب وَافتَصِد مِن قَدَمِکَ الیُمنى ، وَالزَم أخذَ دِرهَمَینِ مِن دُهنِ اللَّوزِ الحُلوِ عَلى ماءِ الکَشکِ ، وَاتَّقِ الحیتانَ وَالخَلَّ .
فَفَعَلَ فَبَرِئَ بِإِذنِ اللّه‏ِ تَعالى .
کسى نزد امام کاظم علیه السلام، از فراوانى گَرى اى که بدان مبتلا بود، اظهار ناراحتى کرد. فرمود : «گَرى ، از بخارِ جگر است . برو و پاى راست خود را رگ بزن و بر استفاده کردن از دو درهم روغن بادام شیرین ، همراه با آب کشک جو ، ملازمت کن و از [خوردن] ماهى و سرکه نیز حذر کن» .
آن مرد ، این کار را انجام داد و به اذن خداوند عز و جل ، بهبود یافت .
مکارم الأخلاق ، جلد ۱ ، صفحه ۱۷۶ ، حدیث ۵۲۷ ، بحار الأنوار ، جلد ۶۲ ، صفحه ۱۲۸ ، حدیث ۹۰ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۵۱۶

—————————–
کتاب من لا یحضره الفقیه به نقل از ابوسعید خُدْرى:
أوصى رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم عَلِیَّ بنَ أبی طالِبٍ علیه‏السلام فَقالَ : یا عَلِیُّ : . . . اِمنَعِ العَروسَ فی اُسبوعِها مِنَ الأَلبانِ ، وَالخَلِّ ، وَالکُزبُرَهِ ، وَالتُّفّاحِ الحامِضِ ، مِن هذِهِ الأَربَعَهِ الأَشیاءِ .
فَقالَ عَلِیٌّ علیه‏السلام : یا رَسولَ اللّه‏ِ ، ولِأَیِّ شَیءٍ أمنَعُها هذِهِ الأَشیاءَ الأَربَعَهَ؟
قالَ : لِأَنَّ الرَّحِمَ تَعقَمُ وتَبرُدُ مِن هذِهِ الأَربَعَهِ الأَشیاءِ . . . .
فَقالَ عَلِیٌّ علیه‏السلام : یا رَسولَ اللّه‏ِ ، ما بالُ الخَلِّ تُمنَعُ مِنهُ؟
قالَ : إذا حاضَت عَلَى الخَلِّ لَم تَطهُر أبَداً بِتَمامٍ ، وَالکُزبُرَهُ تُثیرُ الحَیضَ فی بَطنِها وتُشَدِّدُ عَلَیهَا الوِلادَهَ ، وَالتُّفّاحُ الحامِضُ یَقطَعُ حَیضَها فَیَصیرُ داءً عَلَیها .
پیامبر خدا ، به على بن ابى‏طالب سفارش کرد و به او فرمود : «اى على! عروس را در هفته اوّلش از شیر، سرکه، گشنیز، سیب تُرش، از این چهار چیز، باز بدار» .
على علیه‏السلام پرسید : اى پیامبر خدا ! براى چه او را از این چیزها باز بدارم؟
فرمود : «زیرا از این چهار چیز ، زهدان سِتَروَن و سرد مى‏شود . . .» .
على علیه السلام [دیگر بار] پرسید : اى پیامبر خدا ، امّا از این میان ، از سرکه چرا باز داشته مى‏شود؟
فرمود : «اگر در حالى که سرکه خورده است ، عادت ماهانه شود ، هرگز کامل پاک نگردد ، گشنیز هم حیض را در شکم وى برمى‏انگیزانَد و زادن را بر او سخت مى‏سازد . سیب تُرش نیز حیض شدن او را قطع مى‏کند و این عارضه براى وى یک بیمارى مى‏شود».
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد ۳ ، صفحه ۵۵۱ ، حدیث ۴۸۹۹ ، علل الشرائع ، صفحه ۵۱۴ ، حدیث ۵ ، الاختصاص ، صفحه ۱۳۲ وفیه «تبور» بدل «تثیر» ، بحار الأنوار ، جلد ۱۰۳ ، صفحه ۲۸۰ ، حدیث ۱ دانش نامه احادیث پزشکی : ۱ / ۵۹۶

——————————————————————————————————————–

تهیه کننده : سید محمد حسن حاجی محمدی
با تشکر از آقایان حاج سید اسماعیل حاجی محمدی و سید محمد کاظمی بابت مصاحبه انجام شده با این عزیزان

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

لطفا جای خالی را با مقدار مناسب پر کنید. *