نگاهی علمی و مستند به صنعت انواع ملون (Melon) و ارتباط آن با ملیون – بخش دوم

….  و اما در معرفی ملیون  یا خربزه نقل شده در نسخه خطی مذکور، حکیم آورده است خربزه از جنس گرمک که ملیون  نامیده می شود و مطلقاً نامی از طالبی نمی آید و در معرفی هیات و شکل آن می گوید:”زردِ مخطط به زردی و سبزی و زردِ مایل به سفیدی یک رنگ و مدور و شلغمی و اندک طولانی” در واقع ملیون  یکی از انواع صیفیجات است ولی ملون در معنی خود صیفیجات است. یعنی وقتی الوان و اشکال مختلف گرمک، دستنبو یا ملیون  را ذکر می کند دو شکل را بر می شمارد: 1.زرد رنگ با خط های زرد و سبز 2.زرد رنگ مایل به سفیدی و گرد و مدور مثل شلغم سفید کمی بیضی شکل و دراز و طولانی؛ همان طور که به نظر می رسد در هیچ یک از این الوان و اشکال مِلون امروزی شباهتی را به ذهن متبادر نمی کند. لذا کلمه عربی ملیون  که به هیچ وجه نه از نظر شباهت ظاهری ذکر شده در جمهور و جمیع کتب و هم از نظر وجه تسمیه ملون امروزی نیست. پس نوعی از خربزه است که اگر به ذکر شکل و شمایلی که از ملیون  نقل شده دقت شود کاملا شبیه خربزه  است.

در کتاب الصیدنه فی الطب، ابوریحان بیرونی نیز ذیل بطیخ‏ (خربزه) آورده است:”‏اهوازى در معارف بلاد روم گوید: خربزه خام (نارس) را انکورن‏ خوانند و خربزه پخته (رسیده) را پیپون‏ گویند. ابو ریحان گوید خربزه هندى [هندوانه‏] را به بغداد رقّى‏  گویند و در ماوراء النهر خربز گویند. ازهرى گوید: در کتاب حاوى آورده‏اند که ملیون‏ نوعى است از انواع خربزه‏ها و جرم او به هیئت دراز باشد.

آیت الله مصطفی نورانی هم با تحقیق و اشراف بر کلیه کتب کهن ذکر این میوه را در دایرهالمعارف بزرگ اسلامی آورده است:

” درداب: بفتح دال و سکون را و فتح دال مهملتین و الف و باى موحده به فارسی دستنبویه و به هندى کچرى به فتح کاف و سکون جیم فارسی و کسر راء مهمله و یا در بنگاله کرمین و سیندنی نیز نامند. ماهیت آن:‏از جنس خربزه گرمک است که ملیون‏ نامند و کوچکتر از آن و به الوان و اشکال مختلف مى‏باشد زرد مخطط به زردى و سبزى و زرد مائل به سفیدى یک رنگ و مدور

و شلغمی و اندک طولانی و لحم آن کمتر از خربزه و مغز آن در خامی تلخ و بعد رسیدن شیرین مى‏گردد با اندک تلخی و تخم آن ریزه

و صاحب تحفه نوشته که اکثرى آن را ملیون‏ دانسته‏اند و غلط است‏. بطیخ را در ما وراء النهر خربزه مى‏گویند، لغت رومى است و به فارسى خربزه مى‏نامند شیرین آن سرد و بهترین نوع آن شیرین کم آب نازک بى‏جرم است و بهترین ناشیرین آن ملیون‏ است که خربزه گرمک مى‏نامند. از جنس خربزه گرمک است که ملیون‏ نامند و کوچکتر از آن و به الوان و اشکال مختلف مى‏باشد.

 زرد مخطط به زردى و سبزى و زرد مائل به سفیدى یک رنک و مدور و شلغمی و اندک طولانی و لحم آن کمتر از خربزه و مغز آن در خامی تلخ و بعد رسیدن شیرین مى‏گردد با اندک تلخی و تخم آن ریزه و صاحب تحفه نوشته که اکثرى آن را ملیون‏ دانسته‏اند و غلط است.‏”

و در شرح الاسماء شیخ الرئیس آمده است:” نبات مشهور بهذا الاسم فى جمیع البلاد العربیه و منه مدور و منه مستطیل و المستطیل منه هو الذى اسمه بالیونانى ملیوناً و اهل مصر یسمون البطیخ  البطیخ الاصغر لانهم یسمون الدلاع البطیخ الاخضر”

و در کتاب فرهنگ انجمن آراى ناصرى آمده است:

” خربزه پیش‏رس کم حلاوت که آن را گرمک نیز گویند و به عربى ملیون‏ خوانند. “

در کتاب تحفهالمومنین، حکیم مومن می فرماید:” لغت رومى است و به فارسى خربزه نامند. شیرین او سرد … و بهترین او شیرین کم آب نازک بى‏جرم است و بهترین ناشیرین او ملیون‏ است که خربزه گرمک نامند. “

در مفاتیح الارزاق آمده است:”خربزه به فتح خای معجمه و سکون رای مهمله و باء موحده و فتح زای معجمه و هاء، فارسی است.

به زبان رومی و لغت عربی بطّیخ، به کسر باء و طای مشدّد و سکون یای مثنّات تحتانیّه و خای معجمه و به یونانی “فافنس” و به ترکی “قائون” نامند.

انواع خربزه بسیار است، بخارائی و سمرقندی و دارایی و غیر اینها. از اصناف جَیّده و گرمک و ملیون  نامند. فائیزه از اصناف پست و متوسط آن و غیر اینها از اصناف بسیار، که تفصیل آن طولی دارد؛ تا پنجاه نوع همین است. هر چند شیرین تر و لطیف تر و نازک تر باشد، جوهر آن بهتر، و هر چه تفته تر و غلیظ تر باشد، زبون تر است.”

از آنجا که در دو قرن اخیر، استعمارگران با تسلط بر این مرز و بوم علاوه بر چپاول کشور ما همواره فرهنگ زدائی در همه امور را سرلوحه خود قرار داده اند؛ با بیان یک مثال واضح و روشن سوالی را که در مورد ملون برای ما ایجاد شده را هم مطرح می کنیم: ما در فرهنگ خود باغ، باغچه، باغستان، گلستان، بوستان، نارنجستان، توتستان، قلمستان و …داشته ایم که به بهانه اصلاح فرهنگ همه را با جایگزین کردن یک کلمه غلط به نام پارک زدوده اند و فرزندان از والدین خود سوال می کنند که پارک چه معنایی دارد؟ آیا مربوط به باغ و فضای سبز است یا مکان استقرار ماشین ها؟

  تهیه کننده: هیات علمی جامعه اسلامی حامیان کشاورزی ایران

? منابع:

بیشتر بخوانید:  دادستان تهران مامور رسیدگی به ادعاهای یاسمن اشکی شد

➖ الحاوی فی الطب، محمد بن زکریای رازی
➖الصیدنه فی الطب، ابوریحان بیرونی
➖تحفه المؤمنین، سید محمد مؤمن تنکابنی
➖الابنیه عن حقایق الادویه، ابومنصور موفق بن علی هروی
➖فرهنگ انجمن آراى ناصرى، رضا قلی خان هدایت
➖مفاتیح الارزاق یا کلید در گنجهای گهر، محمد یوسف نوری
➖ تحفهالمومنین، حکیم مومن تنکابنی
➖شرح الاسماء العقار، شیخ الرئیس ابی عمران موسی بن عبیدالله الاسرائیلی قرطبی،به کوشش: ماکس مایرهف

➖دانشنامه آزاد ویکی پدیا

کدمطلب:DR97041301

نگاهی علمی و مستند به صنعت انواع ملون (Melon) و ارتباط آن با ملیون - بخش دوم

 لینک بخش اول و سوم:

نگاهی علمی و مستند به صنعت انواع ملون (Melon) و ارتباط آن با ملیون – بخش اول

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

برای برقراری امکان تعامل با شما کاربر محترم خواهشمند است شماره همراه خود را در فیلد مربوطه وارد نمایید.شماره موبایل شما در سایت منتشر نخواهد شد.

لطفا جای خالی را با مقدار مناسب پر کنید.حاصل همواره عددی مثبت است. *

دکمه بازگشت به بالا
بستن