اصطلاحات پزشکی در فرهنگ و ادب فارسی (قی، استفراغ)

🔶 قی در اصطلاح طبی تخلیه ی معده از راه دهان است.

🟠 به گفته ی جرجانی «قی حرکت معده است و دفع کردن او چیزی را به سوی دهان.»

🔶 از نظر او قی می توان معلول چند سبب باشد:

✔️ نشانه ی بحران بیماری

✔️ وجود صفرا یا سودا در معده

✔️ وجود بلغم در فضای سینه

✔️ خوردن غذای ناپسند.1

🔶 در قانون نیز قی چنین تعریف شده است:

🟠 «چیزی در معده هست که با معده ناسازگار است. معده برای مقابله با این ماده ی خوراکی ناسازگار و مزاحم دست به کار می شود حرکت می کند و ماده ی ناسازگار را از راه دهان بیرون می اندازد.2»

🔶 قی به عنوان نشانه ی بیماری
گاهی قی نشانه ی بهبود یا بحران یک بیماری است به طوری که گفته شده است

🔶 «در اثنای بیماری های سخت بیمار اگر قی کند و ماده ی برآورده و بیرون داده آمیزه ای از خلط بلغمی و خلط صفرایی باشد و این هر دو به هم چنگ اندر زده باشند و هیچ یک از آنها غلیظ و پر مایه نباشد به نفع بیمار است و بایدآن را نشانه ی خوبی به شمار آورد.

🔶 در اثنای بیماری های سخت تا ماده ی قی کرده ی بیمار خلط خالص و خالص تر باشد بد و بدتر است… . اگر در اثنای بیماری سخت بیمار قی کرد و رنگ قی غیرطبیعی بود خوب نیست… .

🔶 اگر بیمار ماده ی زنگاری رنگ یا ماده ی سیاه رنگی را قی کرد و به حالت تشنجی درآمد فوراً می میرد. خلاصه اینکه در اثنای بیماری هر نوع قی کرده که به رنگ طبیعی نباشد بد است.1»

🟠 کلکت طبیب انس و جان تریاق اکبر در زبان صفرایی ای لیک از دهان قی کرده سودا ریخته2

✴️ تا شبانگه می کشید و می گشاد
تا ز صفرا قی شدن بر وی فتاد3

✴️ شکر داری شکر خور از پی نی
صبر داری صبر خور از پی قی4

🟠 قی،نشانه ی امتلا(پرخوری)

🔶 در قانون آمده است «اگر کسی در حالت ابتلا به تب یا پر شدن زیاد از حد معده گرفتار باشد یا به بیماری خواب آلودگی مبتلا باشد و معده اش از خوراک آکنده باشد قی کند نجات یافته است.5»

 

[box type=”note”] منبع: برگرفته از کتاب اصطلاحات پزشکی در ادب فارسی از دکتر اکرم گلشنی   [/box]

ا

[divider]

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

برای برقراری امکان تعامل با شما کاربر محترم خواهشمند است شماره همراه خود را در فیلد مربوطه وارد نمایید.شماره موبایل شما در سایت منتشر نخواهد شد.

لطفا جای خالی را با مقدار مناسب پر کنید.حاصل همواره عددی مثبت است. *

دکمه بازگشت به بالا