آخرین خبرها
خانه / اسلایدر صفحه اول / معرفی طبیبان: سهل بن سابور بن سهل
معرفی طبیبان: سهل بن سابور بن سهل

معرفی طبیبان: سهل بن سابور بن سهل

سهل بن سابور بن سهل

او معروف به کَوسَج بود. در اهواز وطن داشتی و در لسان وی ضعفی که اهل خوزستان راست بودی. در ایّام مأمون و بعد از آن نیز به راه طبابت خدمت دارالخلافه کردی. چون اجتماع افتادی او را بایوحنّا بن ماسویه و جورجیس بن بُختیشوع و عیسی بن الحَکَم و زکریّا الطَّیفوری و امثال ایشان از اطبّا، اگر در عبارت از بیان احوال ایشان قاصر بودی، در معالجات صائبه[۱] کمی نداشتی. و از امرای آن عهد، اختصاص وی با «اَبرَش» بیشتر بودی. سهل، چند ماه قبل از مأمون وفات یافت.

از ظرافات[۲] و مزاحات[۳] وی نقل کرده اند که در سنۀ تسع و مأتین (۲۰۹ ق)، تمارضی کرد[۴] و جمعی را فراهم آورده گواه گرفت بر وصایای خود و وصیّت نامه ای در قلم آورد و عدد اولاد و اسامی ایشان در آن ثبت کرد. اوّل بار، جورجیس – که مادرش مریم بنت بُختیشوع بن جورجیس و خواهر جبرئیل بود – و دوم، یوحنّا بن ماسویه را از پسران خود نوشت، و در آن کتاب درج ساخت که مادر هر یک از ایشان را هب وجه سِفاح[۵] وَطی کردم و به ایشان آبستن شدند.

***

آورده اند که سهل و جورجیس در باب حُمای رِبعی[۶] نزاع کردند. سهل اِشعاری کرد به همان معنی که در وصیّـت نامه نوشته بود. جورجیس از آن منقبض شد. چنان که اشک در چشمش آمد. و وی کثیر الالتفات بودی و زودازود از جانبی به جانبی نگریستی. چون آن حالت ازوی بدید، بانگ برآورد و این عبارت به لهجۀ شکسته بگفت:

«صُرِءَ (وحَکِّ) المسیهِ اِخرأ و فی اُذنِهِ آیهَ الخُرسی».

حاصل معنی این عبارت، بعد از تبدیل حروف عین و قاف و حاء و قاف و کاف که او به بدلهجگی خوزستانیان تبدیل کرد به همزه و کاف و هاء و خاء و ایضاً خاء، این است که صرع[۷] گرفت جورجیس را. به حقّ مسیح بخوانید در گوشش آیه الکرسی.

***

دیگر از دُعابات[۸] سهل نقل کرده اند که بیرون رفت روز« شعانین» – و آن عیدی است از اعیاد نصاری و در آن روز به مواضع معیّنه بیرون می روند – پس دید سهل، در اثناء راه، یوحنّا بن ماسویه را که در جامه و لباسی نیکوتر از جامه و لباس ویو بر مرکوبی گرانمایه تر از مرکوب وی و غلامان متعدّد، که ازهر طرف وی روان بودند، چون سهل او را به این آئین بدید و نازشی به آن زیب و زیور از وی فهم کرد، بر وی سبقت کرد و خود را به صاحب مسلحۀ[۹] آن ناحیه رسانید و چنان باز نمود که:

جوانی به این علامت و نشان از پی می رسد. او پسر من است، امّا غرور ناز و نعمت او را بر عصیان و نافرمانی می دارد و گاه بُوَد که از غایت نخوت[۱۰] انکار پسری من می کند. بفرمای تا وی را از برای ادب دراز کنند و بیست عدد دِرّه[۱۱] دردناک او را بزنند، بیست دینار خدمت می کنم![۱۲]

و فی الحال، بیست دینار بیرون آورد به کسی که محلّ وثوق صاحب مسلحه بود سپرد. در این اثناء، آن جوان برسید و چون داخل شد، سهل برخاست و متظلّمانه به صاحب مسلحه شکایت آغاز کرد که:

امروز شما پیشوای دین مسیحید و این پسر من، اصلاً حقوق ابوّت مرعی نمی دارد[۱۳] و مرا می رنجاند!

یوحنّا، در کمال استکبار، پسری او را دربارۀ کمترین ملازمی از ملازمان خویش عارشمرد و انکار ابوّت او کرد. صاحب مسلحه به انکار او التفات ناکرده[۱۴] بفرمود تا درازش کردند و تا خبردار می شد بیست دِرّۀ شایستۀ بایسته[۱۵] ضیافت کردند.

 


[۱]  صائبه: درست. درمعالجات صائبه کمی نداشت: در معالجات نیکو و درست کمتر از اطبّای دیگر نبود.

[۲]  ظرافات: جمع ظرافت. مزاح کردن.

[۳] مزاحات: جمع مزاحت، شوخی کردن.

[۴] تمارض: خود را به بیماری  زدن.

[۵] سفاح: زنا.

[۶] حمی ربعی: تبی که یک روز گیرد و دو روز واگذارد.

[۷] صرعک بیماری ای که مریض گاه گاه ناگهان بیفتد و اعضا و تن او بپیچد و به اضطراب آید و در آن حال فاقد عقل گردد.

[۸] دعابات: شوخیها و مزاحها.

[۹] صاحب مسلحه : فرمانده گروهی که دارای سلاح هستند.

[۱۰]  نخوت: تکبر، خودپرستی

[۱۱] دِرَّه: پوستهای باریکی که بر هم بدوزند یابرهم ببافند و با آن گنهکاران را تازیانه زنند.

[۱۲] بیست دینار شما را مزد می دهم.

[۱۳] حقوق پدری را رعایت نمی کند.

[۱۴] التفات ناکرده: اعتنا نکرد.

[۱۵] بایسته: شایسته، سزاوار.

 

گردآوری: هیات تحریریه احیای سلامت 

معرفی طبیبان: سهل بن سابور بن سهل

نظر دهید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

لطفا جای خالی را با مقدار مناسب پر کنید. *